किशोरवस्थामा हुने परिवर्तनमा सहयोगको खाँचो

उमा मगर नेपालगन्ज, ६ असार ः स्थानीय एञ्जल्स माविमा अध्ययनरत मुस्कान थापा प्रत्येक महिना तीन चारदिन विद्यालयमा अनुपस्थित हुने गर्छिन । कक्षा ९ मा अध्ययनरत मुस्कानलाई जब रजस्वला हुन्छ, उनी विद्यालय जान सक्दिनन् । १३ वषर्ीया मुस्कानलाई रजस्वला हुंदा एकदमै नराम्रो गरी पेट दुख्ने समस्याले पिरोल्छ । उनी भन्छिन-‘रजस्वला हुंदा पेट दुख्ने हुंदा पढाईमा ध्यान जादैन अनि शिक्षकले पनि पढाइमा ध्यान नदिदा गाली गर्ने भएको हुंदा प्रत्येक महिना ३/४ दिन म विद्यालयमा अनुपस्थित हुन्छु ।’ यो समस्या मुस्कानको मात्र होइन । उनिजस्तै राममावि कोहलपुरमा अध्ययनरत रिता केसीेले पनि सोही प्रकारको समस्या प्रत्येक महिना झेल्नु परेको छ । कक्षा ८ मा अध्ययनरत रितालाई रजस्वला हुंदा तल्लो पेट दुख्ने र मानसिक तनाव पनि बढ्ने भएकोले विद्यालय जान मन लाग्दैन । १२ वषर्ीया रितालाई रजस्वला हुंदा मानसिक तनावले बढी पिरोल्ने हुंदा त्यतिबेला उनलाई पढाई गर्न मन नलाग्ने उनि बताउंछिन् । किशोरावस्थामा विभिन्न प्रकारका शारिरिक तथा मानसिक परिवर्तन हुने हुनाले मुस्कान र रिता जस्तै अधिकांश किशोरीहरुमा यस्ता समस्याहरु देखिन्छन् । बाल विद्यया मन्दिरका प्राचार्य कमला डिसीका अनुसार पनि रजस्वला हुने बेला किशोरीहरु महिनाको ३/४ दिन विद्यालय आउदैनन् । नियमित विद्यालय नआउदा पढाइमा असर परिरहेको उनको भनाई छ । विश्व स्वास्थ्य संगठनको परिभाषा अनुसार केटा र केटीको उमेर १० देखि १९ वर्षसम्मको अवस्थालाई किशोरावस्था भनिन्छ । यो उमेरका केटा वा केटी दुवैमा विभिन्न खाले शारिरिक तथा मानसिक परिवर्तनहरु हुने गर्दछन् । जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालय बांकेका स्वास्थ्य सहायक तथा जनसांख्यीक कार्यक्रमका फोकल पर्सन अंगत बहादुर शाही भन्छन-‘यो उमेरका धेरै जस्तो किशोर किशोरीहरु एक्लो बस्न रुचाउंछन्, उनीहरु यतिबेला यौन, प्रेमका गफ गर्ने, सुन्ने र त्यस्ता खालका पुस्तक पढ्नतिर बढी आकषिर्त हुन्छन् । किशोर किशोरीहरु यो उमेरमा खुलस्त भएर आफ्ना कुरा राख्न सक्दैनन् । उनीहरुको समस्यालाई अन्य उमेर समूहका मानिसले नबुझिदिदा उनीहरु झन समस्यामा पर्ने गर्दछ । किशोरावस्थाको उमेर भएकाहरुले गर्ने व्यवहार अन्य उमेर समूहका व्यक्तिहरुलाई मन पर्देन । उनीहरुको मनोविज्ञानलाई नबुझिदिदा यो उमेर समूहका किशोर किशोरीहरु कुलतमा जाने सम्भावना बढी हुन्छ । जनसंख्या विषयका सहप्राध्यापक मनी गैरे भन्छन-‘ यो उमेर समूहका किशोर किशोरी हरुको मनोविज्ञानलाई सबै भन्दा पहिले अभिभावकले बुझन जरुरी छ । उनीहरुको मनोवैज्ञानिक पक्षलाई ध्यानमा राखेर उचित मार्ग निर्देशन दिन आवश्यक छ । जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालय बांकेका प्रमुख धिरजंग शाह भन्छन-‘ यो उमेरका किशोर किशोरीको मनोभावनालाई हामीले बुझ्न जरुरी छ । उनीहरु यो उमेरमा छिन छिनमा रिसाउने, झर्किने, चञ्चल हुने देखि लिएर अपत्यारिलो व्यवहार गर्छन त्यसैले समयमै सचेत भई भविष्यका कर्णधार यी किशोर किशोरीहरुलाई कुलतमा जानबाट बचाउन सहयोग गर्न जरुरी छ ।’ उनका अनुसार किशोर किशोरी हरुको समस्या’bout छलफल गर्ने, परामर्श दिने र सिर्जनसिल कार्यमा लाग्न प्रेरित गर्न सबैको भूमिका जरुरी छ । किशोरावस्थामा हुने परिवर्तनलाई ध्यानमा राखेर घर परिवार, शिक्षक, अग्रजहरुको भूमिका महत्वपूर्ण हुन्छ । प्राचार्य डिसीले किशोरीहरुको समस्यालाई ध्यानमा राखेर विद्यालयमा रजस्वला हुने किशारीहरुलाई प्याड दिने र समय समयमा उनीहरुको स्वास्थ्यको ’boutमा जानकारी लिने गरेको बताईन । उनले किशोर किशोरीहरुको समस्या’bout विद्यालयमा पढाउने शिक्षक शिक्षिकाको भूमिका महत्वपूर्ण हुनेहुंदा शिक्षक शिक्षिकाहरुले यो उमेरका किशोर किशोरीहरुलाई हप्काएर होइनकि सिर्जनसिल काममा सक्रिय गराउने र प्रोत्साहन साथै माया गर्न जरुरी भएको बताईन् ।

Advertisements

जवाफ लेख्नुहोस्

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / बदल्नुहोस )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / बदल्नुहोस )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / बदल्नुहोस )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / बदल्नुहोस )